Zekât SSS

Zekât, İslam'ın üçüncü şartıdır: nisabı aşan malvarlığının %2.5'i oranında verilen, yıllık ve farz olan bir mali ibadettir. Malı temizler ve ihtiyaç sahiplerini destekler. 'Zekât' kelimesi Arapçada 'arınma' ve 'artma' anlamına gelir.

Bir lunar yıl (havl) boyunca nisabı (asgari sınırı) aşan mala sahip olan her yetişkin Müslümana. Bu hüküm erkekler ve kadınlar için geçerlidir. Çoğu âlime göre küçüklerin malından da zekât verilir.

Nisap, zekâtı farz kılan asgari mal miktarıdır. Altın (87.48 gram) veya gümüş (612.36 gram) üzerinden ölçülür. Nisabın parasal karşılığı altın ve gümüş fiyatlarıyla birlikte her gün değişir; bu nedenle güncel fiyatlara bakın veya hesaplama aracımızı kullanın.

Lunar yılda bir kez (havl = 354 gün). Bir zekât tarihi belirler ve her yıl hesaplarsınız. Birçok Müslüman ek bereket için Ramazan'ı seçer, ancak düzenli olarak takip edilen herhangi bir lunar tarih uygundur.

Nisabı aşan malvarlığınızın %2.5'i (yani 1/40'ı). Bu oran nakit, altın, gümüş, yatırımlar ve ticari varlıklar dâhil çoğu mal türü için geçerlidir. Tarım ürünlerinde farklı öşür oranları uygulanır.

Evet. Zekâtı yıl boyunca taksitler hâlinde verebilir, hatta zekât tarihinizden önce peşin de ödeyebilirsiniz. Ancak yıl içindeki toplam ödemeniz, zekâta tabi malvarlığınızın %2.5'ine eşit olmalıdır.

Hayır. Türkiye'de devletin yürüttüğü bir zekât toplama sistemi yoktur ve hiçbir banka zekâtı otomatik olarak kesmez. Hesaplama ve ödeme tamamen sizin sorumluluğunuzdadır; bu da zekât tarihinizi ve vereceğiniz kişileri kendinizin belirlemesi anlamına gelir.

Hayır. Türkiye'de zekât devlet tarafından değil, toplum tarafından yürütülür. Müslümanlar zekâtlarını camiler, toplulukların zekât komiteleri, kayıtlı İslami yardım kuruluşları aracılığıyla veya doğrudan hak sahibi kişilere verir.

Evet. E-para cüzdanları, ön ödemeli kartlar ve katılma hesabındaki tutarlar sahip olduğunuz maldır; banka bakiyeleri, nakit, altın ve hisse senetleriyle birlikte tamamen zekâta tabidir.

Öşür, tarım ürünlerinin zekâtıdır: yağmurla sulanan arazide hasadın onda biri, sulama yapılan arazide yirmide biri; lunar yıl döngüsüne göre değil, hasat zamanında ödenir. Türkiye'deki çiftçiler öşrü, malvarlığı zekâtını hesapladıkları gibi kendileri hesaplar.

1) Zekâta tabi tüm varlıkları toplayın (nakit, altın, gümüş, yatırımlar, ticari mal stoku). 2) Yıl içinde vadesi gelen ve düşülebilen borçları çıkarın. 3) Net toplamın nisabı aşıp aşmadığına bakın. 4) Aşıyorsa toplamın %2.5'ini verin. Adım adım kolay bir hesaplama için ücretsiz zekât hesaplama aracımızı kullanın.

Zekâta tabi toplam malvarlığı üzerinden; buna nakit, altın, gümüş, yatırımlar, ticari mal stoku ve alacaklar dâhildir. Oturduğunuz ev, aracınız, giysileriniz ve kişisel eşyalarınız dâhil DEĞİLDİR.

Evet, âlimlerin çoğu içinde bulunulan yıl içinde (veya önümüzdeki 12 ay içinde) vadesi gelen borçların düşülmesine izin verir. Konut finansmanı taksitleri gibi uzun vadeli yükümlülüklerde genellikle yalnızca o yılın ödemeleri düşülür.

Âlimlerin çoğu altın nisabının esas alınmasını önerir (daha ihtiyatlı, daha yüksek sınır). Bazıları gümüş nisabına izin verir (daha düşük sınır; yani daha fazla kişi zekât verir). Hesaplama aracımız varsayılan olarak altın ölçüsünü kullanır.

Zekâtı, zekât tarihinizdeki malvarlığınıza göre hesaplayın. Birçok âlime göre malvarlığınız yıl içinde herhangi bir anda nisabın altına düşerse havl (yıl) yeniden başlar.

Hayır. Oturduğunuz konut değerinden bağımsız olarak zekâttan muaftır. Ancak yeniden satış amacıyla tutulan yatırım amaçlı gayrimenkuller piyasa değeri üzerinden zekâta TABİDİR.

Hayır. Ulaşım için kullanılan şahsi araçlar muaftır. Ancak araç ticareti yapıyorsanız, stokunuzdaki araçlar ticaret malı olarak zekâta tabidir.

Altın ve gümüş takılar konusunda âlimler farklı görüştedir. Türkiye'nin kıyı bölgelerinde yaygın olarak izlenen Şafii görüşü, düzenli kişisel kullanımdaki takıların muaf olmasına izin verir. Hanefi görüşüne göre ise düzenli olarak takılanlar dâhil tüm altın ve gümüş takılar zekâta tabidir. Altınınızı gram olarak tartın, güncel fiyat üzerinden değerleyin ve güvendiğiniz âlimlerin görüşünü esas alın.

Bu konu tartışmalıdır. Bireysel emeklilik bakiyelerinde ihtiyatlı görüş, erişilebilir bakiye üzerinden her yıl zekât verilmesidir. Yaygın bir diğer görüş ise kilitli tutarları çekilene kadar sahip olunmamış sayar. Erişemediğiniz işveren planı bakiyeleri çoğu zaman eline geçene kadar hesap dışı tutulur. Güvendiğiniz bir âlime danışın.

Evet, çağdaş âlimlerin çoğu bu görüştedir. Tüm kripto varlıklarınızın güncel piyasa değerinin %2.5'ini hesaplayın. Ayrıntılar için kripto para zekâtı rehberimize bakın.

Elinizdeki ödül bağlantılı tasarruf ürünlerinin nominal değeri, nakit gibi zekâta tabi mal sayılır. Ayrıca birçok âlim ödül unsurunun kendisini sorunlu görür (bir tür kumar veya faiz); Türkiye'deki helal alternatifler katılım bankalarındaki mudarebe esaslı katılma hesapları ile SPK onaylı fıkha uygun fonlardır.

Alacağı tahsil etmeyi bekliyorsanız zekât hesabınıza dâhil edin. Tahsili şüpheli alacaklar veya geri alınma ihtimali düşük paralar hesap dışı bırakılabilir.

Kur'an 8 kategori belirler (Tevbe Suresi 9:60): fakirler, miskinler, zekât görevlileri, kalpleri İslam'a ısındırılacak olanlar, esirlerin özgürlüğe kavuşturulması, borçlular, Allah yolunda olanlar ve yolda kalmışlar.

Zekâtı anne babanıza, dedenize ve ninenize, çocuklarınıza veya torunlarınıza (bakmakla yükümlü olduğunuz kişilere) veremezsiniz. Kardeşlerinize, teyze, hala, amca ve dayılarınıza ve daha uzak akrabalarınıza ise, hak sahibi iseler VEREBİLİRSİNİZ.

Âlimlerin çoğunluğuna göre zekât yalnızca Müslümanlara verilir. Ancak sadaka (gönüllü yardım) herkese verilebilir.

Zekâtı doğrudan hak sahibi kişilere verebilirsiniz (gerçek ihtiyacı bildiğiniz durumlarda çoğu zaman en makbul yoldur). Ayrıca camiler, mahalli zekât komiteleri ve zekât fonlarını fıkhi denetim altında yöneten köklü yardım kuruluşları aracılığıyla da verebilirsiniz. Vermeden önce ilgili kuruluşun zekât politikasını ve fıkhi denetimini mutlaka doğrulayın.

Evet. Fıtır sadakası, Ramazan'ın sonunda bayram namazından önce verilen özel bir sadakadır. Kişi başına sabit bir miktardır; genellikle buğday gibi temel gıdadan yaklaşık 2.5 kg'ın değeri veya nakit karşılığıdır. Mal zekâtı (servet üzerinden verilen) ise bu rehber boyunca ele alınan yıllık %2.5'lik yükümlülüktür.

Evet. Zekâtı, zekât tarihiniz gelmeden önce ödeyebilirsiniz. Bu, özellikle Ramazan'da veya acil ihtiyaç içindeki biriyle karşılaştığınızda faydalıdır.