Katılım bankasının sermayeyi, işletmecinin emeği koyduğu ve kârın paylaşıldığı mudarebe finansmanı Türkiye'de yasaldır ama neredeyse hiç yapılmaz: Ziraat Katılım'ın 30 Eylül 2025 tarihli denetlenmiş hesapları, 312.6 milyar TL'lik standart nakdi finansmana karşılık 683.8 milyon TL kâr zarar ortaklığı yatırımı gösteriyor; oran kabaca yüzde 0.2. Mudarebenin (emek-sermaye ortaklığı) her yerde olduğu yer ise bilançonun diğer tarafıdır. Kuveyt Türk, Albaraka Türk, Ziraat Katılım ve diğerlerindeki her katılma hesabı, sizin sermaye sağlayıcı, bankanın ise çalışan ortak olduğu bir mudarebedir. Bu rehber her iki kullanımı, arkalarındaki TKBB kurallarını ve gerçekten var olan müşareke ürününü ele alıyor; başlangıç noktası katılma hesaplarının nasıl çalıştığı.
Faizsiz seçenekleri karşılaştırmaya hazır mısınız?
Mudarebe aslında nedir?
Türkiye Katılım Bankaları Birliği (TKBB), serisinin 5 numaralı standardı olan Mudârebe Standardı'nı 29 Eylül 2023 tarihinde yayımladı. Standart mudarebeyi, bir tarafın sermaye koyduğu, diğer tarafın bu sermayeyi işletmeyi üstlendiği ve kârın paylaşıldığı bir ortaklık olarak tanımlıyor. Sermaye tarafı sermayedardır (rabbülmal); çalışan taraf işletmecidir (mudarib). İkisi de tüzel kişi olabilir; bir bankanın iki tarafta da yer alabilmesi bundan kaynaklanır. Standart, yalnızca kâr oranının belirlendiği mutlak mudarebeyi ve sermayedarın faaliyeti süre, yer, sektör, ticaret türü veya karşı taraf bakımından sınırladığı mukayyet mudarebeyi tanıyor.
Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu, katılım bankalarından alınan kâr payına ilişkin 19 Aralık 2018 tarihli kararında aynı tanımı yaptı. Kurul, mudarebeyi müşareke, murabaha ve finansal kiralama ile birlikte, kullanılmaları halinde bankanın dağıttığı kâr payını helal kılan yöntemler arasında sayıyor; zararın, işletmeci kasıt, kusur veya sözleşmeye aykırılık göstermedikçe sermayeye ait olduğunu belirtiyor. Sözleşmeyi bir borçtan ayıran üç özellik var: kâr payı kârın yüzdesidir, asla sermayenin değil; dürüst bir zarar sermayedara aittir; ve taraflardan her biri sözleşmeyi sona erdirebilir.
Katılma hesabınız bir mudarebedir ve Bankacılık Kanunu bunu söyler
5411 sayılı Bankacılık Kanunu'nun 3. maddesi katılma hesabını; kullandırılması sonucunda kâra ve zarara katılım sağlanan, önceden belirlenmiş bir getiri ödenmeyen ve anaparanın tamamen geri ödenmesi garanti edilmeyen fonlar olarak tanımlar. Bu, kanuna yazılmış bir mudarebedir. Kuveyt Türk bunu katılım bankacılığı sayfasında açıkça söylüyor: hesap bir emek-sermaye ortaklığıdır, mudiler sermaye sahibi, banka işletmecidir ve toplanan fonların işletilmesinden doğan kâr, başlangıçta anlaşılan oranda paylaşılır.
Bu oran, mudarebe paylaşım oranıdır. Kuveyt Türk'ün katılma hesabı sayfasında 250 TL ile açılan Klasik kademe, havuz kârının bir ayda yüzde 87'sini, üç ayda yüzde 88'ini ve altı aydan itibaren yüzde 90'ını müşteriye veriyor; 1,250,000 TL ile açılan Platin+ kademe ise bir ayda yüzde 95, daha uzun vadede yüzde 96 veriyor. Sayfa, 9 Temmuz 2025'ten itibaren açılan veya yenilenen hesaplar için stopajı altı aya kadar yüzde 17.5, bir yılda yüzde 15 ve daha uzun vadede yüzde 10 olarak yazıyor.
Mudarebe kurallarının devreye girdiği yer, tablonun arkasındaki sözleşmedir. Kuveyt Türk bankacılık hizmetleri sözleşmesinin 2.2.2 maddesi, kâr veya zararı her vade grubuna, para birimi bazında, ağırlığı oranında dağıtır ve paylaşım oranını açılıştan vadeye kadar sabitler. 2.2.7 maddesi, zarar halinde her hesap sahibinin sermayesinin yüzde 100'üyle katıldığını belirtir. TOM Bank aynı mekanizmayı, BDDK'nın 30 Kasım 2021 tarihli tebliği uyarınca hazırlanan ve 16 Aralık 2025 tarihli mudarebe müşteri bilgilendirme formunda ortaya koyuyor: müşterinin zarara katılımı yüzde 100'dür, banka emeğini kaybeder; erken çekimde vade grubu kârdaysa yatırılan tutar, zarardaysa birim hesap değeri ödenir. TOM'un danışma komitesi, hesabın mudarebe sözleşmesine dayandığını doğrulayan ayrı bir icazet imzalıyor.
| Sözleşmedeki terim | Hesabınız için anlamı |
|---|---|
| Kâr paylaşım oranı | Açılıştan vadeye sabit mudarebe paylaşımı; 87-13, havuz kârının yüzde 87'sini aldığınız anlamına gelir |
| Para birimi ve vade grubuna göre havuz | TL hesaplar yalnızca TL finansmandan kazanır; grubunuzun ağırlığı payınızı belirler |
| Zarara yüzde 100 katılım | Havuz zararı sermayenizi oranında azaltır; banka kendi parasını değil emeğini kaybeder |
| Kâr dengeleme rezervi | Bankanın iyi dönemlerde ödemeleri dengelemek için geri tutabildiği kâr; TOM'un formunda açıklandığı gibi |
| 1,200,000 TL'ye kadar TMSF güvencesi | Sözleşmenin dışında kalan yasal bir katman; TOM'un ürün sayfasında yer alır, mudarebenin parçası değildir |
TKBB standardının her mudarebe için koyduğu kurallar
Bu maddeler, banka ister çalışan ortağınız ister finansörünüz olsun geçerlidir.
- Sermaye para olmalı, tutarı ve para birimi belirli olmalıdır; mallar ancak piyasa değeriyle paraya çevrildikten sonra sermaye olur (madde 2.2.1).
- Kâr payı, imza sırasında kârın yüzdesi olarak belirlenir; sabit bir tutar veya sermayenin yüzdesi olamaz (madde 2.4.1).
- Zarar sermaye sahibine aittir; kusuru veya aykırılığı olmayan işletmeci sorumlu tutulamaz ve aksini söyleyen şart geçersizdir (madde 2.4.6).
- Teminat yalnızca kusur veya aykırılıktan doğan zararlara karşı alınabilir, olağan ticari zararlara karşı alınamaz (madde 2.5.1).
- Sermaye sahibi yönetime karışamaz ama bilgi alma hakkı vardır ve denetim üzerinde anlaşabilir (madde 2.3.10); taraflardan her biri istediği zaman sözleşmeyi sona erdirebilir (madde 2.6.2).
Mudarebe finansmanı: Türk bankaları neden neredeyse hiç yapmıyor?
BDDK'nın Bankaların Kredi İşlemlerine İlişkin Yönetmeliği'nin 21 Aralık 2023 tarihli ve 32406 sayılı Resmî Gazete'de yeniden yayımlanan metni, 16. maddesinde bir katılım bankasının fon kullandırabileceği tek yöntemleri sayar: satış yöntemleri (murabaha, selem, istisna ve diğerleri), kiralama, ortaklık yöntemleri, vekâlet yöntemleri ve karz-ı hasen gibi diğerleri. Ortaklık grubu beş türü adlandırır: emek-sermaye ortaklığı (mudarebe), kâr zarar ortaklığı (müşareke), girişim sermayesi, mülkiyet ortaklığı ve tarımsal ortaklıklar. Her şeyi şekillendiren cümle 3. fıkradadır: katılım bankaları, gelir elde etmek amacıyla müşterilere nakdi finansman sağlayamaz. 5 ila 8. fıkralar, ortaklık finansmanının bir sermaye şirketi olarak veya süreli bir ortaklık sözleşmesiyle kurulmasını, kâr ve zarar oranlarının ve yönetim haklarının yazılmasını şart koşar ve bankayı ortaklık paylarını en fazla yedi yıl içinde elden çıkarmakla yükümlü kılar; bu süre BDDK Kurulu tarafından uzatılabilir. İskelet mevcut. Eksik olan hacimdir.
Ziraat Katılım, bunu ölçmemize imkân veren tek banka. 30 Eylül 2025 tarihli konsolide olmayan denetim raporu, 312,645,511 bin TL standart nakdi finansmana karşılık 31 Aralık 2024'ten beri değişmeyen 683,843 bin TL kâr zarar ortaklığı yatırımı gösteriyor. Dipnot, böyle bir işlemin nasıl getiri sağladığını açıklıyor: gelir, imzalanmış bir ortaklık sözleşmesine göre net kâr hesaplandıktan sonra proje tamamlandığında veya aşama sonlarında paylaşılır. Bu, proje bazlı bir portföydür, perakende bir ürün değil. Diğer bankalar rakamı ayrı göstermiyor; bu yüzden onların ortaklık portföylerini sıfır değil, yayımlanmamış sayın.
Nedeni riskin biçimidir. Murabahada banka, teminat altına alıp karşılık ayırabileceği sabit bir alacak tutar. Mudarebede ise başkasının kârından, başkasının hesaplarından ölçülen bir pay tutar; dürüst bir zarar için başvuru hakkı yoktur, yönetme hakkı yoktur, teminat yalnızca kusura karşı alınır ve çıkış için yedi yıllık bir sayaç işler. Bunlar, BDDK'ya her ay sermaye yeterlilik oranı raporlayan bir mevduat toplayıcı için zor kurallar; bu yüzden ortaklık finansmanı, denetlenebilir hesapları ve tanımlı bir sonu olan projelerde kalıyor.
Müşareke: gerçekten var olan ortaklık ürünü
Müşareke (kâr-zarar ortaklığı) mudarebeden tek noktada ayrılır: tüm ortaklar sermaye koyar. TKBB'nin 23 Haziran 2025'te yayımlanan 7 numaralı Müşâreke Standardı, sermaye paylarının eşit olması gerekmediğini (10. madde), kârın anlaşmayla bölüşülebileceğini ama zararın sermaye paylarına uyması gerektiğini ve aksini söyleyen şartın geçersiz olduğunu (12 ve 19. maddeler) ve hiçbir ortağa kâr garanti edilemeyeceğini (17. madde) söylüyor. Giriş notu, özel kuralları olan azalan müşarekenin kapsam dışı olduğunu belirtiyor.
Albaraka Türk bu sözleşmeyi, ticari nakdi finansman menüsünde Kâr-Zarar Ortaklığı adıyla satıyor. Ürün sayfası sizi bir yatırım projesi hazırlamaya davet ediyor; banka kabul ederse, emek, tecrübe ve sermaye ortaklığı içinde, kâr ve zararın önceden belirlenen oranlarda paylaşıldığı bir fon desteği alıyorsunuz; destek proje maliyetinin tamamını veya bir kısmını kapsıyor. Müşteri bilgilendirme formu (FRM-501-05, revizyon 2, 7 Nisan 2022) işletme koşullarını ekliyor: banka ve müşteri ikisi de sermaye sahibidir; sözleşme tek taraflı olarak terk edilemez; banka ortaklığı yürütmek için müşteriyi vekil tayin edebilir; ve müşterinin kasıt, kusur veya aykırılığından doğan zararlara karşı rehin isteyebilir. Herhangi bir oran, işlem büyüklüğü veya sektör listesi yazılmıyor. Ürün yalnızca teklif üzerinedir; kâr oranını, yedi yıl kuralı içindeki çıkış değerlemesini ve proje maliyeti sayılanı sorun. Türkiye'de helal işletme finansmanı rehberimiz, size önce sunulacak murabaha yollarını ele alıyor.
| Sözleşme | Sermayeyi kim sağlar | Banka nasıl kazanır | Dürüst zararı kim taşır | Türkiye'de nerede karşılaşırsınız |
|---|---|---|---|---|
| Mudarebe, mevduat tarafı | Siz | Havuz kârından anlaşılan pay | Siz, sermayenizin yüzde 100'üne kadar | Her katılım bankasındaki her katılma hesabı |
| Mudarebe, finansman tarafı | Banka | Proje kârınızdan anlaşılan pay | Banka, siz kusurlu olmadıkça | Nadir; proje bazlı, perakende ürün yok |
| Müşareke | İkisi de | Sermayesine düşen kâr payı | İkisi de, sermaye oranında | Albaraka Türk'ün Kâr-Zarar Ortaklığı; Ziraat Katılım'ın ortaklık portföyü |
| Murabaha | Varlığı banka satın alır | Yeniden satışta sabit kâr marjı | Ne olursa olsun fiyatı borçlanırsınız | Konut, taşıt, ihtiyaç ve çoğu işletme finansmanı |
| Girişim sermayesi | Pay karşılığında bir fon | Çıkışta paylardan elde edilen kazanç | Fon, sermayesiyle sınırlı | KT Portföy'ün Teknogirişim fonu |
Azalan müşareke: Türkiye'de olmayan konut finansmanı
Türkiye'den arama yapanlar, azalan müşareke (azalan müşâreke) için sayfalarımıza geliyor; bu, Birleşik Krallık ve Malezya'da kullanılan, bankanın ve alıcının evin ortak sahibi olduğu, alıcının bankanın payı için kira ödediği ve zamanla bu payı satın aldığı bir yapıdır. TKBB'nin Haziran 2025 standardı bunu kapsamı dışında bırakıyor; BDDK'nın 16. maddesi ise mülkiyet ortaklığını izin verilen yöntem olarak sayıyor, yani hukuki kategori var. Olmayan şey bir ürün. 2026'da okuduğumuz hiçbir katılım bankası konut finansmanı sayfası bankayla ortak mülkiyet sunmuyor; hepsi bankanın evi satın alıp size taksitle sattığını anlatıyor, bu da murabahadır. Emlak Katılım'ın Birlikte Konut Finansmanı, bankayla değil, tapuyu birlikte alan iki müşteri (arkadaş, kardeş, akraba veya eş) arasındaki ortak mülkiyettir. Türkiye için azalan müşareke hesaplayıcısı yok, çünkü hesaplanacak bir şey yok.
Ortaklık sermayesinin gerçekten aktığı yer: girişim fonları
16. maddedeki yatırım ortaklığı türü, Türk katılım bankalarının biraz enerjiyle kullandığı türdür; kendi bilançoları yerine fonlar aracılığıyla. KT Portföy, Kuveyt Türk ve Vakıf Katılım'ın erken aşamadaki teknoloji şirketlerini desteklemek için ortak yatırımıyla kurulan Teknogirişim girişim sermayesi yatırım fonunu yönetiyor. Fonun sayfası koşulları belirliyor: her yatırım değerlemeyle orantılı paylar karşılığında 250,000 TL ile 1,000,000 TL arasındadır; yalnızca anonim şirketlere yatırım yapar; ve ürünü hazır olan, müşterisi bulunan bir şirket ister. Bu, kurumsal biçimdeki müşareke mantığıdır: sermaye girer, pay çıkar, zarar sermayeyle sınırlıdır, kâr çıkıştan gelir.
Vekâlet: bir hesabın arkasında olabilecek diğer sözleşme
Mudarebe, bir Türk katılma hesabının dayanabileceği tek sözleşme değil. 16. madde, yatırım vekâleti dahil vekâlet yöntemlerini sayar ve Ziraat Katılım'ın hesapları uygulamayı gösteriyor: banka vekâlet esaslı katılma hesaplarını ayrı tutuyor ve bunların bir aydan kısa dahil her vadede açılabildiğini belirtiyor; mudarebe hesapları ise beş sabit vade grubunda duruyor. Vekâlet hesabında banka sizin ortağınız değil yatırım vekilinizdir ve ücreti bir paylaşım oranıyla değil, o sözleşmede belirlenir. BDDK'nın 2021 tebliğinin gerektirdiği müşteri bilgilendirme formu, sözleşme türünü ilk satırında yazar; bu yüzden hesabı açmadan önce onu isteyin. Helal mi merkezimiz, bu sözleşmeler üzerine kurulu ürünlerin hüküm sayfalarını listeliyor.
Kim neyi seçmeli?
Tasarruf sahibiyseniz mudarebeniz zaten sahip olduğunuz katılma hesabıdır ve okunacak iki şey paylaşım oranı ile zarar maddesidir. Kuveyt Türk'te daha uzun vade daha iyi bir oran sağlıyor: Klasik kademede bir ayda 87-13'e karşılık altı aydan itibaren 90-10, ayrıca daha düşük stopaj oranı. Zarar maddesi okuduğumuz her bankada aynı: sermayenizin yüzde 100'ü havuzda risk altında, sözleşmenin dışındaki katman olarak TMSF güvencesiyle. Kendi hesapları ve bitiş tarihi olan bir projeniz olan bir işletmeniz varsa, ortaklık kapısı açık ama dar: Albaraka Türk'ün Kâr-Zarar Ortaklığı, yayımlanmış sayfası olan tek ürün ve Ziraat Katılım'ın portföyü bu tür sözleşmelerin imzalandığını kanıtlıyor. Teklif, denetim hakları, kusura karşı rehin ve önce sunulan bir murabaha bekleyin. Ürünü ve müşterisi olan bir kurucuysanız, Teknogirişim fonunun 250,000 TL ile 1,000,000 TL arasındaki bileti piyasadaki en net ortaklık sermayesidir. Azalan müşareke bekleyen bir konut alıcısıysanız, Türkiye murabaha satıyor. Bilgiler 1 Ekim 2026 tarihinde resmigazete.gov.tr, mevzuat.gov.tr, tkbb.org.tr, kurul.diyanet.gov.tr, kuveytturk.com.tr, albaraka.com.tr, tombank.com.tr, ziraatkatilim.com.tr, kuveytturkportfoy.com.tr, emlakkatilim.com.tr adreslerinden kontrol edilmiştir.
Sıkça sorulan sorular
Diyanet'e göre mudarebe helal mi?
Evet. Din İşleri Yüksek Kurulu'nun 19 Aralık 2018 tarihli kararı, mudarebeyi müşareke, murabaha ve finansal kiralama ile birlikte, kullanılması bir katılım bankasının kâr payını caiz kılan yöntem olarak adlandırıyor; zarar, işletmeci kasıt, kusur veya aykırılık göstermedikçe sermayeye aittir.
Mudarebe ile müşareke arasındaki fark nedir?
Mudarebede bir taraf sermayenin tamamını, diğeri emeği sağlar; bu yüzden dürüst bir zarar tümüyle sermaye sağlayıcıya düşer. Müşarekede her ortak sermaye koyar ve zarar sermaye paylarını izlemelidir. Albaraka Türk'ün Kâr-Zarar Ortaklığı bir müşarekedir; katılma hesabı ise bir mudarebedir.
Katılma hesabı anaparamı garanti eder mi?
Sözleşmede hayır. Bankacılık Kanunu katılma hesabını anaparasının tamamen geri ödenmesi garanti edilmeyen hesap olarak tanımlar ve Kuveyt Türk'ün bankacılık hizmetleri sözleşmesi, her hesap sahibinin havuz zararını sermayesinin yüzde 100'üyle taşıdığını söyler. Banka, TOM Bank'ın formunda açıklandığı gibi sonuçları kâr dengeleme rezerviyle yumuşatabilir. Ayrıca TMSF, 1,200,000 TL'ye kadar bakiyeleri kanunen sigortalar.
İşletmem bir Türk katılım bankasından mudarebe finansmanı alabilir mi?
Prensipte evet, çünkü BDDK'nın 16. maddesi mudarebe ve müşarekeyi izin verilen yöntemler arasında sayıyor; ama uygulamada nadirdir ve yalnızca teklif üzerinedir. Albaraka Türk yatırım projeleri için bir Kâr-Zarar Ortaklığı ürünü yayımlıyor ve Ziraat Katılım'ın hesapları 30 Eylül 2025'te 312.6 milyar TL standart finansmana karşılık 683.8 milyon TL ortaklık yatırımı gösteriyor. Denetlenmiş hesaplarınızı, tanımlı bir projeyi ve yedi yıl içinde bir çıkışı getirin.
Türkiye'de azalan müşareke konut finansmanı var mı?
Bölgenizdeki kurumları karşılaştırın
Faizsiz ürünleri yan yana karşılaştırın veya eşleştirme aracımız durumunuza en uygun seçenekleri önersin.
Hayır. TKBB'nin Haziran 2025 tarihli müşareke standardı azalan müşarekeyi kapsam dışı bırakıyor ve okuduğumuz hiçbir katılım bankası konut finansmanı sayfası bankayla ortak mülkiyet sunmuyor. Emlak Katılım'ın Birlikte Konut Finansmanı, bankayla değil iki müşteri arasındaki ortak mülkiyettir.
