Türkiye'de İslami miras planlamasının kendine özgü bir yapısı var: belgeler ucuz ve hızlı hazırlanıyor, aile ile yürütülen çalışma ise yavaş ve belirleyici. İşlem sırası da ele aldığımız hemen her piyasadan daha önemli. Çünkü planın hukuki motoru olan, vefatınızdan sonra tüm mirasçıların oybirliğiyle yapacağı anlaşma, tümüyle hayattayken yaptığınız hazırlıkla inşa ediliyor. Bu kontrol listesi her şeyi sıraya koyuyor: ne yapılacak, nerede yapılacak, 2026 tarifeleriyle maliyeti ne ve her adım bir sonrakini neden kolaylaştırıyor. Önce hukuku okumak isterseniz: Türk hukukunda İslami miras.
Faizsiz seçenekleri karşılaştırmaya hazır mısınız?
Adım 1: Feraiz fetvasını alın (ücretsiz, bu hafta)
Alo 190'ı arayın veya il müftülüğüne, aile yapınızın tamamıyla gidin: eş, çocuklar, hayatta olan anne baba, vefat etmiş çocukların çocukları, borçlar, ödenmemiş mehir, daha önceki bağışlar. Feraiz hisselerini, vasiyet hükmünü ve yapınıza özgü her konuyu (yeni Müslüman olanlar, birleşik aileler, kayıp mirasçılar) sorun. Ailenin ileride dayanacağı her konuda yazılı başvuru yapın ve yazılı cevap alın. Bu belge, sonraki her adımın dayanacağı hesaptır. Kanalların nasıl kullanılacağı.
Adım 2: Varlıkları, borçları ve mehri listeleyin (ücretsiz, bu ay)
Sahip olduklarınızı (tapu durumuyla birlikte gayrimenkuller, hesaplar, araçlar, altın, ticari paylar), borçlarınızı ve açıkça ödenmemiş mehri yazın; mehir, paylaşımdan önce gelen bir terekə borcudur. Hangi varlıkların ortak mülkiyette olduğunu, hangilerinin daha önce bağışlandığını not edin. Bu envanter vasiyetnameyi besler, vasiyet üçte birinin büyüklüğünü belirler ve ailenizi Türkiye'deki her miras işlemini geciktiren "arkeolojik kazı"dan kurtarır.
Adım 3: Vasiyet üçte birine karar verin (ücretsiz, bilinçli şekilde)
Net terekenin üçte birine kadarı mirasçı olmayanlara ve hayır işlerine bırakılabilir ve bu hak ya kullanılır ya da kaybolur: yazılmazsa, doğrudan mirasçılara dağıtılır. Adaylar: sürekli fayda sağlayan hayır işleri, hisselerin kapsamadığı yetim torunlar, mirasçı listesi dışındaki muhtaç akrabalar, uzun yıllar hizmet etmiş kişiler. Enflasyon değerini eritmesin diye TL tutarı olarak değil, kesir olarak yazın. Tüm seçenekler ve yazım kuralları.
Adım 4: Noterde vasiyetname düzenleyin (yaklaşık 3,000 TL, bir öğleden sonra)
2026 tarifesiyle resmî vasiyetname: 2,661.62 TL senet ücreti artı sayfa başına 80.68 TL, iki tanık, merkezi kayıt ve vefatta mahkemece otomatik açılma. İçerik: vasiyet üçte biri, küçükler için vasi tercihleri, borç ve mehir envanteri, cenaze talimatları. Saklı pay korumalarına karşın feraiz hisselerini dayatamaz ve dayatmaya çalışmamalıdır; bu, 6. Adım'ın işidir. Sürecin tamamı.
Adım 5: Feraiz niyet beyanını yazın (ücretsiz, aynı hafta)
Vasiyetnamenin yanında saklanacak tek sayfalık bir belge: terekenin ekteki Diyanet fetvasına göre paylaşılması isteğiniz, nedenleriniz kendi cümlelerinizle ve tercihin mirasçılara ait olduğunu, onların bu konuda özgür olduğunu açıkça kabul ettiğiniz bir ifade. Hukuken bağlayıcı değildir ve sorun değil; görevi aile sofrasında ikna etmektir, çünkü bu sistemde asıl uygulama orada gerçekleşir.
Adım 6: Aileyi TMK 676'ya hazırlayın (süreklidir, belirleyicidir)
Oybirliğiyle yapılan miras taksim sözleşmesi, feraizin Türk hukukunda fiilen uygulanma yoludur ve Diyanet de bunu açıkça onaylar. Tek bir mirasçının itirazı sözleşmeyi çökertir; dolayısıyla çalışma rıza oluşturmaktır: isteklerinizi sizden duymuş, gerekçesini anlamış, mehir ve borçların önce geldiğini bilen ve hiç baskı görmemiş mirasçılar. Zamanı geldiğinde sözleşme sürecini yönetecek aile üyesini veya imamı belirleyin ve onu bilgilendirin. Sözleşme nasıl işler, nerede bozulur.
Adım 7: Uzlaşma ihtimali düşükse sağlık döneminde bağış kullanın (duruma göre)
Hayattayken devredilen mal mirasın tamamen dışında kalır: hibe üçüncü araçtır; vefat sonrası oybirliğinin şüpheli olduğu yerlerde varlıkları önceden konumlandırmak, çocuklar arasında vasiyetin yapamayacağı biçimde denge kurmak veya savunmasız bir mirasçıya mesken sağlamak için işe yarar. Sınırlar vardır: saklı payları dolanmak için yapılan bağışlara geriye dönük süre kuralları içinde tenkis davası açılabilir ve bağışlar, vasiyetnamelerin aksine geri alınamaz. Kullanım alanları ve riskler.
Adım 8: Sigorta açıklarını kapatın (teklif alın, bir öğleden sonra)
Borçlar, paylaşımdan önce terekeden düşülür; bu yüzden borç koruması da miras planlamasıdır: katılım bankası finansmanındaki kredi hayat sigortası, vefat hâlinde murabaha borcunu aileye geçirmek yerine sona erdirir (nasıl işlediği); Katılım Emeklilik'in ürün yelpazesindeki belgeli hayat teminatı ise hisselerin karşılayamayacağı geliri yerine koyar. İkisi de danışma komitesi denetiminde katılım biçiminde mevcut; İslami bir miras sorununu geleneksel bir poliçeyle çözmek için hiçbir neden yok.
Adım 9: Tetikleyici listesiyle gözden geçirin (değişiklik başına 887.21 TL)
- Evlilik, boşanma, doğumlar, mirasçı grubundaki vefatlar: feraiz hesabı değişti; Diyanet'e yeniden sorun ve vasiyetnameyi değiştirin.
- Gayrimenkul alımı veya satımı, iş kurulması: envanter ve üçte birin bileşimi değişti.
- Bir çocuğun durumu değişti (inanç, maddi durum, yaşadığı yer): TMK 676 rıza haritası değişti; aile çalışmasını ayarlayın ve 7. Adım'ı değerlendirin.
- Ne olursa olsun birkaç yılda bir: vasiyetnameyi yeniden okuyun, vasi tercihinin hâlâ uygun olduğunu teyit edin ve tutarların ile kesirlerin hâlâ kastettiğinizi söylediğini kontrol edin. Değişiklik, senet ücretinin üçte birine mal olur; güncelliğini yitirmiş bir plan ise unutulan değişikliğin bedelini ödetir.
Bölgenizdeki kurumları karşılaştırın
Faizsiz ürünleri yan yana karşılaştırın veya eşleştirme aracımız durumunuza en uygun seçenekleri önersin.
Tüm plan tek satırda
Ücretsiz bir fetva, üçte biri ve vasiliği taşıyan 3,000 TL'lik bir vasiyetname, tek sayfalık bir niyet beyanı, hazırlanmış bir aile, rızanın şüpheli olduğu yerlerde bağış, borçlara karşı sigorta ve gözden geçirme alışkanlığı. Türkiye'de bunu sizin için bir araya getirecek ticari bir hizmet yok (kontrol ettik); listeyi baştan sona uygulayan bir hane bunu bir üründen daha iyi ve daha ucuza yapmış olur. Bu hafta 1. Adım'la başlayın; miras planlama merkezi ve İslami vasiyet genel bakışı sizi bekliyor.