Türkiye'de Helal ETF'ler (2026): Borsa İstanbul Fonları ve Küresel Helal ETF'ler

Türkiye'de helal ETF (borsa yatırım fonu) iki şeyden birini ifade eder. Birincisi, Ziraat Portföy'ün Z30KP fonu gibi Borsa İstanbul'da işlem gören bir katılım fonudur; BIST Katılım 30 endeksini yıllık yüzde 0.5 yönetim ücretiyle izler ve 7 Eylül 2026 itibarıyla 8 milyar TL'nin biraz üzerinde büyüklüğe sahipti. İkincisi, ABD piyasalarına erişimi olan bir aracı kurum üzerinden alınan HLAL veya SPUS gibi yabancı bir fıkha uygun ETF'tir. Vergilendirme de aynı şekilde ikiye ayrılır: BIST fonu Geçici 67. madde kapsamında kaynakta vergilendirilir ve beyannamenizde hiç yer almaz; yabancı ETF'in temettüleri ve kazançları ise her Mart ayında Gelir İdaresi Başkanlığı'nın Hazır Beyan sistemi üzerinden beyan edilir. Bu rehber borsada işlem gören fonları, nasıl alınacaklarını, maliyetlerini ve nasıl karar verileceğini anlatıyor.

Borsa İstanbul'da hangi helal ETF'ler işlem görüyor?

Borsa İstanbul'un borsa yatırım fonu listesi, portföyü katılım ilkelerine göre oluşturulan fonları işaretler. 7 Eylül 2026'da katılım işaretli kodlar GLDTR, GMSTR, ISGLK, OPK30, Z30KE, Z30KP, ZGOLD ve ZTLRK idi. Bunlar iki gruba ayrılır: Borsa İstanbul kasasında tutulan fiziki altın veya gümüşü bünyesinde bulunduran kıymetli maden fonları ve bir katılım endeksini izleyen hisse senedi fonları. Her fonun izahnamesi ve aylık raporu Kamuyu Aydınlatma Platformu'na (KAP) bildirilir; portföy içeriği, ücret ve takip verileri orada bulunur. Bu sürümdeki yatırım sayfamız takip ettiğimiz katılım fonlarını listeler.

Z30KP referans hisse senedi ürünüdür. Ziraat Portföy'ün fon sayfası 7 Eylül 2026'da yaklaşık 8.06 milyar TL toplam fon değeri gösteriyordu; bunun kabaca yüzde 91'i BIST Katılım 30 endeksindeki hisselerde, kalan yüzde 9'u katılma hesaplarındaydı. Yıllık yönetim ücreti yüzde 0.5 olup birincil piyasada yetkili katılımcılar için yaratım birimi 40,000 paydır. Z30KE aynı yöneticinin aynı endeksi izleyen kardeş fonudur; ikisini birbirinin yerine kullanılabilir saymadan önce dağıtım politikasındaki farkı KAP izahnamesinden okuyun. Aktif KPC ile pasif Z30KP karşılaştırmamız ve Ziraat Portföy profili yönetici hakkında daha ayrıntılı bilgi verir.

Altın fonları rafın diğer yarısıdır. Ziraat Portföy'ün ZGOLD fonu ile GLDTR fiziki altın tutar; GMSTR gümüş tutar. Maden tahsisli olarak borsanın kıymetli madenler kasasında saklandığı ve fon onu ödünç vermediği için katılım ilkelerine uygundur. KZL, ZGOLD ve Darphane sertifikası karşılaştırmamız, altın ETF'ini altın yatırım fonu ve devlet darphanesi sertifikasıyla tartar; bunlar bankaya ihtiyaç duymadan Borsa İstanbul'da altın tutmanın üç yoludur.

BIST Katılım 30 eleme kriteri neden önemli?

Bir hisse senedi ETF'i ancak endeksi kadar helaldir. BIST Katılım endeksleri, TKBB'nin yayımladığı Katılım Finans Standartları'na göre taranır; bu standartlar ana faaliyeti faize dayalı finans, alkol, kumar, domuz ürünleri veya benzeri olan şirketleri hariç tutar, ardından faizli borç, faizli varlıklar ve caiz olmayan gelir üzerinde finansal oran sınırları uygular. BIST Katılım endeksleri rehberimiz eşikleri ortaya koyar ve KAT30'un nasıl yeniden oluşturulduğunu anlatır. Bir şirket gözden geçirmede elemeyi geçemezse endeks onu çıkarır ve ETF onu satar; yani yatırımcıdan her bir hisseyi ayrı ayrı takip etmesi beklenmez.

Eleme kriterinin yapmadığı iki şey var. Elemeyi geçen şirketlerin yine de elde ettiği küçük miktardaki caiz olmayan geliri ortadan kaldırmaz; dolayısıyla arındırma yatırımcının işi olmaya devam eder, fon yöneticileri bunu tahmin etmek için gereken bilgiyi dönemsel raporlarında yayımlar. Ayrıca fonu nakit yerine geçen bir araç yapmaz: Z30KP'nin katılma hesaplarındaki yüzde 9'u kâr payı kazanır, ancak yüzde 91'i otuz Türk hissesiyle birlikte inip çıkar ve fonun KAP'taki aylık raporu bunları listeler.

Borsa İstanbul'da katılım ETF'i nasıl alınır?

• Borsa İstanbul hisse senetlerinde işlem yapan herhangi bir aracı kurumda hesap açın; ETF hisse gibi işlem gördüğü için Kuveyt Türk Yatırım gibi katılım odaklı bir aracı kurum kullanışlıdır ama şart değildir.
• Merkezi Kayıt Kuruluşu'ndaki (MKK) yatırımcı kaydınızın aktif olduğunu doğrulayın; ETF payları fon yöneticisinde değil, orada sizin adınıza tutulur.
• Kodu .F uzantısıyla arayın, örneğin Z30KP.F, ve işlem yapmadan önce borsanın yayımladığı gösterge net varlık değerini işlem fiyatıyla karşılaştırın.
• Piyasa emri yerine limit emri kullanın; çünkü katılım ETF'leri en büyük hisselere göre daha seyrek işlem görür ve alım-satım farkı açılabilir.
• Alım fiyatını ve tarihini kaydedin; aracı kurumunuz satışta 67. madde stopajını hesaplar, ancak zekât ve arındırma için bu rakamlara ihtiyaç duyarsınız.
• Payları diğer BIST varlıklarınızla aynı aracı kurum hesabında tutun; böylece stopaj kuralları gereği zararlar ve kazançlar çeyrek içinde netleşir.

İşlem maliyetleri aracı kurumun komisyonu ile alım-satım farkıdır; yüzde 0.5'lik yönetim ücreti fonun içinde günlük olarak düşülür ve ekstrenizde görünmez. Kuveyt Türk Yatırım incelememiz, emir defterinin tamamını sizin yerinize eleyen tek aracı kurumu ele alır; bu da yanlışlıkla katılım dışı bir ETF alma riskini ortadan kaldırır.

Türkiye'den HLAL, SPUS ve diğer küresel helal ETF'ler nasıl alınır?

Otuz yerli hissenin ötesinde çeşitlendirme arayan Türk yatırımcılar genellikle ABD'de işlem gören fıkha uygun ETF'lere yönelir: ABD hisselerinden oluşan bir FTSE Shariah endeksini izleyen HLAL ve S&P 500'ün katılım ilkelerine göre taranmış bir sürümünü izleyen SPUS; bunlara ek olarak Londra ve Frankfurt'ta işlem gören UCITS İslami ETF'ler de vardır. Bunların hiçbiri Borsa İstanbul'da işlem görmez. Türkiye'den almak için ya yurtdışı piyasa erişimi sunan bir Türk aracı kuruma ya da Türkiye'de yerleşik kişileri kabul eden bir yabancı aracı kuruma ihtiyacınız vardır; ayrıca dolar veya avro gerekir, dolayısıyla lira dönüşüm farkı da maliyetin bir parçasıdır. Her fonun ücretleri, temettü stopajı ve saklama düzenlemeleri ihraççı ve aracı kurum tarafından yayımlanır; bunları bu yazı için doğrulamadık, karşılaştırma yapmadan önce fonun kendi bilgi formunu okuyun.

Burada denge, kapsam ile sürtünme arasındadır. Küresel bir helal ETF, Türkiye'de bulunmayan sektörlerde, güçlü bir para biriminde, yüzlerce taranmış şirket sunar; yükümlülükleri lira cinsinden ama endişeleri liraya dair olan bir tasarrufçu için bu önemlidir. Buna karşılık yabancı bir aracı kurumun koşullarını, her yönde bir dolar dönüşümünü ve BIST fonunun hiç doğurmadığı bir vergi beyanı yükümlülüğünü üstlenirsiniz. Çoğu hane için makul yapı, lira çekirdeği için bir BIST katılım ETF'i ve kur korunması için bir küresel ETF'tir; pozisyon, yıllık beyanın zahmetine değecek büyüklükte tutulmalıdır. Portföy mantığı iki para birimli her tasarrufçu için aynıdır: çekirdek yurtta, korunma yurtdışında.

Vergi: 67. madde stopajı ile yıllık beyanname

Okunması gereken belge, Gelir İdaresi Başkanlığı'nın yatırım geliri olan bireyler için hazırladığı Şubat 2026 tarihli rehberdir. Rehber, Gelir Vergisi Kanunu'nun Geçici 67. maddesi uyarınca stopajla vergilendirilen menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası araçlarından elde edilen gelirin tutarına bakılmaksızın yıllık beyannameyle beyan edilmediğini belirtir ve örnek olarak Borsa İstanbul'da hisse senedi alım-satım kazancını gösterir. Borsa İstanbul'da işlem gören ETF payları bu rejimin içindedir; dolayısıyla aracı kurumunuz satışta stopajı keser ve konu orada biter. Aynı rehber, Z30KP'nin nakit kısmının kazandığı katılma hesabı kâr paylarının da hiçbir zaman beyan edilmediğini doğrular. Helal paranın vergileri genel bakışımız oranları ele alır.

Yabancı ETF'ler, Türk bir aracı kurum üzerinden işlem görmedikleri için 67. maddenin dışında kalır. Rehber, yurtdışından elde edilen diğer yatırım gelirini, ki bu yabancı ETF temettülerini kapsar, stopajsız gelirin toplamı yıllık eşiği aştığında tam olarak beyan edilmesi gereken kalemler arasında sayar; eşiği 2025 geliri için 18,000 TL, 2026 geliri için 22,000 TL olarak verir. Yabancı ETF'lerdeki sermaye kazançları, kendi istisnası ve maliyet endeksleme yöntemi olan elden çıkarma kazançlarına ilişkin ayrı kurallara tabidir; Gelir İdaresi bunu o konudaki rehberinde açıklar. Rakamları buraya almadık, güncel yılın rehberini kontrol edin. Beyannameler 1-31 Mart arasında Hazır Beyan üzerinden verilir ve vergi Mart ve Temmuz aylarında iki taksitte ödenir.

Yerleşiklik kuralları yurtdışındaki Türkler için önemlidir. Rehber, çalışma veya oturma izniyle altı aydan fazla yurtdışında yaşayan bir Türk vatandaşının dar mükellef olarak vergilendirildiğini ve Türkiye'deki geliri tamamen stopajlı yatırım geliriyse Türkiye'de hiçbir şey beyan etmediğini belirtir. Dolayısıyla Z30KP'yi Türk bir aracı kurum üzerinden alan yurtdışında yaşayan bir yatırımcının Türkiye'de beyanı olmaz; varlığı yaşadığı ülkede bildirir. Dar mükellef tarafından yurtdışında tutulan yabancı ETF'ler ise Türk vergisinin dışındadır.

ETF varlıklarında zekât ve arındırma

ETF payları, içerdikleri hisseler gibi zekâta tabidir. Türk hesaplayıcılarında kullanılan en basit yöntem, zekât tarihinizdeki payların piyasa değerini alıp yüzde 2.5 ödemektir; bu, zekâta tabi olmayan bazı sabit varlıklar tutan bir fon için zekâtı biraz fazla gösterir ama muhasebe zahmetinden kurtarır. Hisse senetleri, fonlar ve BES'te zekât çalışma yöntemimiz, fonun bilanço bileşimini kullanan alternatifi açıklar; zekât sayfası ise nisap referanslarını içerir. Arındırma zekâttan ayrıdır: fonun temettü gelirinin caiz olmayan kaynaklardan gelen payını yöneticinin raporundan tahmin edin ve bu tutarı verin.

Kim neyi seçmeli?

İlk helal hisse senedi pozisyonunu oluşturan Türkiye'de yerleşik bir tasarrufçu, Z30KP'yi herhangi bir BIST aracı kurumu üzerinden almalı, maden kısmı için yanında bir altın ETF'i veya Darphane sertifikası tutmalı ve vergi beyannamesini hiç düşünmemelidir. Yüzde 0.5'lik ücret açıkça yazılıdır, stopaj otomatiktir ve eleme endeks tarafından sürdürülür. Lira çekirdeğine zaten sahip olan ve güçlü para biriminde çeşitlendirme isteyen bir tasarrufçu, bunu sunan bir aracı kurum üzerinden ABD veya UCITS tipi fıkha uygun bir ETF eklemeli, dönüşüm farkını ve Mart beyanını kabul etmeli ve çeşitlendirmenin bu zahmete değmesi için pozisyonu yeterince büyük tutmalıdır. Ücret ve temettü uygulamasını, burada doğrulamadığımız ihraççı bilgi formundan kontrol edin.

Yurtdışında yaşayan bir yatırımcı mantığı tersine çevirmeli: küresel helal ETF'leri zaten vergi beyanının yerel olduğu yaşadığı ülkede almalı, Türk katılım ETF'lerini ise yalnızca özellikle Türk hisse senedi maruziyeti istiyorsa kullanmalıdır; bu durumda Türk aracı kurum hesabı ve dar mükellef statüsü Türkiye'de beyan edilecek bir şey bırakmaz. Hangisi olursanız olun, almadan önce her BIST fonunun KAP izahnamesini okuyun; çünkü kod listesi değişir ve tanıdık bir yöneticinin her fonu katılım işaretli değildir. Bilgiler 7 Eylül 2026 tarihinde borsaistanbul.com, ziraatportfoy.com.tr, kap.org.tr, gib.gov.tr adreslerinden kontrol edilmiştir.

Sık sorulan sorular

Borsa İstanbul'da hangi helal ETF'ler işlem görüyor?

7 Eylül 2026'da Borsa İstanbul'un ETF listesi GLDTR, GMSTR, ISGLK, OPK30, Z30KE, Z30KP, ZGOLD ve ZTLRK'yı katılım fonu olarak işaretliyordu. Ziraat Portföy'ün Z30KP ve Z30KE fonları BIST Katılım 30 hisse senedi endeksini izler; ZGOLD ve GLDTR fiziki altın, GMSTR gümüş tutar. Liste değiştiği için her fonun izahnamesini KAP'tan okuyun.

Z30KP ETF'inin maliyeti nedir?

Ziraat Portföy'ün fon sayfası, fonun içinde günlük olarak düşülen yıllık yüzde 0.5 yönetim ücretini gösterir. 7 Eylül 2026'da fon yaklaşık 8.06 milyar TL büyüklüğündeydi; kabaca yüzde 91'i BIST Katılım 30 hisselerinde, yüzde 9'u katılma hesaplarındaydı. Payları alıp satarken ayrıca aracı kurumunuzun komisyonunu ve alım-satım farkını ödersiniz.

HLAL veya SPUS'u Türkiye'den alabilir miyim?

Evet; yurtdışı piyasa erişimi sunan bir Türk aracı kurum veya Türkiye'de yerleşik kişileri kabul eden bir yabancı aracı kurum üzerinden, dolarla fonlayarak. İki fon da Borsa İstanbul'da işlem görmez. Ücretler ve temettü stopajı ihraççı ve aracı kurum tarafından belirlenir ve bu yazı için doğrulanmadı, bu yüzden bilgi formunu okuyun. Temettüler ve kazançlar 67. madde dışında kalır ve Mart beyannamenize girer.

Türkiye'de Borsa İstanbul ETF'i için vergi öder miyim?

Sattığınızda vergi, Gelir Vergisi Kanunu'nun Geçici 67. maddesi uyarınca aracı kurumunuz tarafından kesilir ve Gelir İdaresi'nin 2026 rehberi, bu tür gelirin tutarına bakılmaksızın yıllık beyannameyle beyan edilmediğini belirtir. Başka bir şey beyan edilmez. Fonun nakit kısmının kazandığı katılma hesabı kâr payı da beyannamenin dışındadır.

Yabancı bir helal ETF'i Türk vergi beyannamemde beyan etmem gerekir mi?

Türkiye'de vergi mükellefiyseniz evet. Gelir İdaresi'nin rehberi, yurtdışından elde edilen yatırım gelirini, stopajsız gelir 2026 için 22,000 TL'yi aştığında tam olarak beyan edilen kalemler arasında sayar. Elden çıkarma kazançları, İdare'nin o konudaki rehberinde belirtilen kendi istisnası ve endekslemesi olan ayrı kurallara tabidir. Beyannameler 1-31 Mart arasında Hazır Beyan üzerinden verilir.

Katılma hesaplarında biraz nakit tutan bir ETF helal midir?

Evet. Z30KP yaklaşık yüzde 9'unu, faiz yerine ticarete dayalı sözleşmelerden kâr payı kazanan katılma hesaplarında tutar; dolayısıyla nakit kısmı da hisse kısmı kadar uygundur. Hâlâ dikkat gerektiren şey, elemeden geçen şirketlerin elde ettiği küçük caiz olmayan gelirin arındırılmasıdır; yöneticinin raporları bunu tahmin edip vermenize imkân tanır.