Günlük al sat caiz mi? Borsa İstanbul takas, kredili işlem ve fıkıh (2026)

Taranmış hisseleri tek bir gün içinde alıp satmak esasen caizdir. Çünkü her işlem, sahip olduğunuz gerçek bir şirket ortaklığının satışıdır ve Diyanet İşleri Başkanlığı'nın kararlarında asgari bir elde tutma süresi öngörülmez. Günlük işlemlerin çoğunu pratikte caiz olmaktan çıkaran, etrafındaki araç setidir: Din İşleri Yüksek Kurulu'nun (DİYK) 15 Eylül 2020'de caiz olmadığına hükmettiği açığa satış; faizli bir borç olan kredili işlem; ve varlık değil fiyat üzerine kurulan sözleşmeler olan VİOP vadeli işlemleri, opsiyonları ve kaldıraçlı forex. Kuveyt Türk Yatırım gibi bir aracı kurumda taranmış hisselerden oluşan, yalnızca nakitle çalışan bir hesap kullanan, sadece takası tamamlanmış hisseyi satan ve işlem portföyünün zekâtını veren bir yatırımcı kuralların içinde kalır. Caiz mi bölümümüzde tek cümlelik hükümler var; bu sayfa gerekçeleri veriyor.

Diyanet gerçekte ne hükmetti

DİYK, başlığı günlük al sat olan bir fetva yayımlamadı. Ancak soruyu birlikte çözen üç karar verdi. 15 Eylül 2020 tarihli açığa satış fetvası, Borsa İstanbul'daki T+2 takas döngüsünü anlatır; yanılan bir açığa satıcının takas gününde teslim etmek için hisse ödünç alması gerektiğini açıklar ve uygulamayı üç gerekçeyle caiz görmez: satıcı sahip olmadığı hisseyi satmaktadır, hisse ödünç verilebilecek misli bir mal değildir ve hisse ödünç vermek için talep edilen her türlü fazlalık riba yasağını çiğner. 9 Nisan 2025 tarihli hisse senetlerinin zekâtı fetvası, hissedarın şirketin varlıklarında, borçlarında, kârında ve zararında payı oranında ortak olduğunu, borsada alım satım için alınan hisselerin ticaret malı sayıldığını ve değerinin yüzde 2.5'i üzerinden zekâta tabi olduğunu belirtir; bu, işlemin kendisinin onaylanmasıdır ve buna bir zekât sonucu bağlanmıştır.

Üçüncüsü, DİYK'in her araca uyguladığı genel ölçütü ortaya koyan 4 Aralık 2017 tarihli kripto para fetvasıdır: mahiyetinde ciddi belirsizlik (garar), aldatma aracı olarak kullanılması (tağrir) ve belirli bir kesimin haksız kazanç elde etmesi bir şeyi caiz olmaktan çıkarır. Birlikte okunduğunda kararlar, caiz bir işletmenin hissesine sahip olmayı ve onu her sıklıkta satmayı caiz görür; sahip olmadığını satmayı ve işlem için borçlanmayı yasaklar; değeri bir varlığa değil belirsizliğe dayanan araçlara karşı uyarır. Bankacılık ve para konusundaki Diyanet kararları derlememiz ilgili fetvaları bir araya getiriyor.

T+2 takası ve sahip olmadan satış

Borsa İstanbul'daki hisse işlemleri, işlemden sonraki ikinci iş günü olan T+2'de, Takasbank aracılığıyla ve ödemeye karşı teslim esasıyla takas edilir; Kuveyt Türk'ün hisse işlemleri sayfası bunu belirtir ve DİYK'in açığa satış fetvası da aynı döngüyü anlatır. Saat 10:15'te alıp 14:30'da satan bir günlük yatırımcı, iki gün sonrasına kadar MKK hesabına teslim edilmeyecek hisseleri satmaktadır. Bunun henüz sahip olunmayan bir şeyin satışı olup olmadığı, gün içi işlemdeki tek gerçek fıkıh sorusudur ve âlimler konuyu iki şekilde ele alır. Bir görüşe göre mülkiyet, borsanın işlemi eşleştirdiği anda geçer; MKK'deki kayıt devrin kendisi değil bir kayıttır, dolayısıyla öğleden sonraki satış, teslimi ertelenmiş ve sahip olunan bir malın satışıdır ve caizdir. Diğer görüşe göre hisseler hesaba geçene kadar alıcı hisselere değil sözleşmeden doğan bir hakka sahiptir; bunları satmak bir alacağı satmaktır ve mezhebe göre mekruh ya da yasaktır.

Pratik cevap, âliminizin hangi görüşte olduğunu bilmek ve tutarlı davranmaktır. Daha katı görüşü izleyen yatırımcı yalnızca takastan sonra satar; bu, aynı gün alınan hisselerin gün içinde işlem görmesini engeller, ancak iki gün önce alınmış bir pozisyonun istenen zamanda satılmasına izin verir. İlk görüşü izleyen yatırımcı, kredi kullanılmadığı sürece aynı gün satabilir; çünkü borsanın kendi kuralları teslimi güvence altına alır ve alıcı bedelin tamamını ödemiştir. Her iki görüş de açığa satışın caiz olmadığında birleşir, çünkü orada satıcı hisseye hiçbir anda sahip olmamıştır.

Kredili işlem, açığa satış, VİOP ve forex

Kredili işlem, aracı kurumun size ilk sunacağı özelliktir; çünkü komisyonları katlar. Kredili işlem hesabında aracı kurum hisselerinizi teminat alarak kredi verir ve günlük faiz oranı uygular; işlem taranmış bir hisse üzerinde olabilir, ancak finansman faizli bir borçtur ve hesap caiz değildir. VİOP sözleşmeleri ve kaldıraçlı forex ise başka bir nedenle başarısız olur: hiçbir şey alınıp satılmaz, yalnızca fiyat farkı ödenir ve pozisyon borç parala kaldıraçlanır. Opsiyon ve VİOP hükmümüz bu araçları ayrıntılı ele alıyor. Kuveyt Türk Yatırım sayfası, söylemedikleriyle öğreticidir: yalnızca Katılım endeksine uygun alımlara izin veren bir hisse hesabını anlatır ve kredili işlem, ödünç verme ya da türev ürünlerden hiç söz etmez. Açtığınız her hesapta kredili işlemin devre dışı olduğunu yazılı olarak teyit edin ve devre dışı kalmasını isteyin.

Spekülasyon, garar ve yatırımcının niyeti

Günlük al satın kumar olduğu savı garara dayanır: dakikalar içinde alıp satan yatırımcı bir işletmeyi değerlemiyor, gürültüye bahis oynuyordur; dolayısıyla işlemin fiyat hareketinden başka bir dayanağı yoktur. Karşı savaysa, sahip olunan, teslim edilebilir gerçek bir varlığın üzerinde anlaşılan fiyattan satışının, satıcının tahmin yöntemi ne olursa olsun bahsin hiçbir unsurunu taşımadığı ve Diyanet'in zekât fetvasının alım satım için alınan hisseleri açıkça öngördüğüdür. Metinler açısından ikinci görüş daha güçlüdür: garar, sözleşmedeki belirsizliğe, yani neyin satıldığına, kaça satıldığına ve var olup olmadığına bağlıdır; her piyasadaki her işlemin taşıdığı gelecekteki fiyat belirsizliğine değil. Garar savının gerçekten ortaya koyduğu şey bir sınırdır. Söylentiye göre işlem yapmak, pump planlarına katılmak ya da değerinin kendisi belirsiz olan bir aracı işleme sokmak bu sınırı aşar; bilançosunu okuduktan sonra taranmış bir hisseyi almak ve hedef fiyattan satmak aşmaz.

Günlük al satta şüpheci olmak için fıkıhla ilgisi olmayan ayrı bir neden daha var ve o da aritmetiktir. Kuveyt Türk her hisse işleminde BSMV hariç işlem tutarının binde 2'sini komisyon alır; dolayısıyla bir alış-satış turu vergiden önce yaklaşık yüzde 0.4'e mal olur. Sermayesini yılda 200 işlem günü boyunca günde bir kez çeviren bir yatırımcı, yıl içinde sermayesinin kabaca yüzde 80'ini komisyona öder ve bir şey kazanmadan önce bu maliyeti aşmak zorundadır. En iyi helal işlem platformları karşılaştırması aracı kurumlar arasındaki ücretlere bakıyor.

Açık kalan taranmış ve kredisiz yöntem

Örnek hesabı Kuveyt Türk Yatırım, Kuveyt Türk şubelerini acente olarak kullanarak sunar. Sayfasında şunlar belirtilir: mobil ve internet kanalları yalnızca Katılım endeksi kurallarına uyan hisselerin alımına aracılık eder; satışta kısıtlama yoktur; art arda iki inceleme döneminde uygunsuz bulunan hisse, yeniden uygun olana kadar yalnızca satılabilir hale gelir; komisyon BSMV hariç binde 2'dir; hesap açılışı, saklama ya da işletim ücreti yoktur, yalnızca MKK'nin kurumsal işlem ücretleri ve Borsa İstanbul'un emir iptal ücreti vardır. Sürekli işlem tam günlerde 10:00 ile 18:00 arasında yapılır, çevresinde açılış ve kapanış seansları bulunur. Tarama yönteminin kendisi Borsa İstanbul tarama rehberimizde anlatılıyor.

• Yalnızca nakitle çalışan bir hisse hesabı açın ve kredili işlem ile ödünç pay işlemlerinin devre dışı olduğunu yazılı olarak teyit edin
• Yalnızca BIST Katılım endekslerindeki veya kendi 5/33/33 taramanızı geçen hisselerle işlem yapın ve yalnızca satılabilir hale gelen her hisseyi satın
• Takasın T+2'den önce mi sonra mı satış yapacağınızı âlimle birlikte belirleyin ve bu kurala bağlı kalın
• Aracı kurumun uygulaması ne önerirse önersin VİOP, varant, kaldıraçlı forex veya CFD kullanmayın
• Zekât ve arındırma hesaplanabilsin diye tarih, fiyat ve komisyonları içeren bir işlem kaydı tutun
• Her hisse için arındırma oranını, her temettü anında KAP'tan belirleyin

Sık işlem yapan yatırımcı için zekât ve arındırma

DİYK'in 9 Nisan 2025 tarihli fetvası açıktır: alım satım için alınan hisseler ticaret malıdır ve tek başına ya da zekâta tabi diğer varlıklarla birlikte nisaba ulaşıp üzerinden bir kameri yıl geçtiğinde değerinin yüzde 2.5'i zekât olarak verilir. Günlük yatırımcı için bu, uzun vadeli hissedarın başvurabileceği şirketin zekâta tabi varlıklarına bakma yöntemi yerine, zekât tarihinde nakit ve pozisyonlar dahil tüm işlem portföyünü değerlemek ve yüzde 2.5 ödemek demektir. Yatırımlarda zekât rehberimiz ve zekât merkezimiz işleyişi ele alıyor.

Arındırma, geliri bir kısmı caiz olmayan şirketlerin taranmış hissesini elde tutarken alınan temettüler için geçerlidir; Kuveyt Türk'ün sayfası yatırımcıları endeks şirketlerinin yayımlanan arındırma oranları için KAP'a yönlendirir. Hiçbir temettü tarihinde hisse tutmayan bir yatırımcının bu açıdan arındıracağı bir şey yoktur. Kendisi caiz olmayan gelir, yani kredili işlem hesabından ya da açık pozisyondan elde edilen kazanç ise başka bir meseledir: DİYK'in 11 Aralık 2024 tarihli 118 sayılı kararı, böyle bir gelirin karşılık beklenmeksizin kamu yararına veya yoksullara verilmesi gerektiğini, camiye harcanamayacağını ve ardından bu uygulamayı bırakıp tövbe edilmesi gerektiğini belirtir.

Türkiye'deki bir işlem portföyünde vergi

Kuveyt Türk'ün sayfası, Borsa İstanbul hisselerindeki kazançlarda stopajın yüzde 0 olduğunu, yüzde 10'un yalnızca menkul kıymet yatırım ortaklığı paylarında uygulandığını belirtir; GİB'in 2026 değer artış kazancı rehberi de tam mükellef şirketlerin BIST hisselerinin bir yıldan uzun elde tutulması halinde değer artışı vergisinin tamamen dışında kaldığını teyit eder. Günlük yatırımcı hiçbir şeyi bir yıl tutmaz, dolayısıyla yüzde 0 stopaj rejimi uygulanır ve kazançlar yıllık beyannameyle beyan edilmez. Yabancı hisseler bunun tersidir; helal ABD hisseleri yazımızın açıkladığı gibi, yurt dışı borsalardaki işlemlerden elde edilen kazançlar istisnasız değer artış kazancı olarak beyan edilir.

Hüküm: neyi kapatmalı, neyi açık tutmalı

Nakit hesapta taranmış Borsa İstanbul hisselerinde aktif işlem yapan, takası tamamlananı ya da daha müsamahakâr görüşe göre alınıp bedeli ödenmiş olanı satan bir yatırımcı caiz, maliyetli ve az vergilendirilen bir iş yapmaktadır. Aynı yatırımcı kredi etkinleştirilmiş, açık pozisyonlu, VİOP sözleşmeli ya da forex hesaplı ise riba veya garar alanına girmiştir; Diyanet'in açığa satış fetvası da sorunun işlem sıklığı değil pay ödünç verme ayağı olduğunu açıkça söyler. Kredili işlemi, ödünç pay işlemlerini ve türevleri kapatın; taranmış nakit hesabı koruyun; söylentiyle değil analizle işlem yapın; her yıl portföyün yüzde 2.5'ini ödeyin. Sık işlemin maliyetinin bunu anlamsız kıldığını gören okuyucu, âlimlerin çoğunun buna karşı öğüt vermesinin ikinci nedenini keşfetmiştir ve daha yavaş yol için helal hisseler merkezine bakmalıdır. Bilgiler 24 Eylül 2026 tarihinde kurul.diyanet.gov.tr, kuveytturk.com.tr, borsaistanbul.com, gib.gov.tr kaynaklarından doğrulanmıştır.

Sık sorulan sorular

İslam'da günlük al sat haram mı?

Kendi başına değil. Sahip olunan, taranmış hisseleri her sıklıkta alıp satmak gerçek bir ortaklığın satışıdır ve Diyanet'in 9 Nisan 2025 tarihli fetvası, alım satım için alınan hisseleri zekâta tabi ticaret malı sayar. Haram olan, olağan günlük işlem araç setidir: faizli kredi, DİYK'in 15 Eylül 2020'de caiz olmadığına hükmettiği açığa satış, ayrıca vadeli işlemler, opsiyonlar ve kaldıraçlı forex.

T+2 takasından önce hisse satabilir miyim?

Âlimler ihtilaf eder. Bir görüşe göre mülkiyet, borsa işlemi eşleştirdiğinde geçer; dolayısıyla bedeli tam ödenmiş hissenin aynı gün satışı caizdir. Diğer görüşe göre T+2'de MKK hesabına geçene kadar hisseye değil bir hakka sahipsinizdir ve ondan önce satmak bir alacağı satmaktır. Âlimle birlikte bir görüş seçin ve tutarlı uygulayın. Açığa satış her iki görüşe göre de geçersizdir.

Kredili işlem helal mi?

Hayır. Kredili işlem hesabı, aracı kurumun hisselerinizi teminat alarak günlük faiz oranıyla verdiği bir borçtur; dayanak hisse ne kadar helal olursa olsun faiz onu riba yapar. Aracı kurumunuzdan kredili işlemi yazılı olarak kapatmasını isteyin. Kuveyt Türk Yatırım'ın sayfası Katılım endeksi hisseleri için bir nakit hesabı anlatır ve bu sayfada kredili işlem sunmaz.

Açığa satış haram mı?

Evet, DİYK'in 15 Eylül 2020 tarihli fetvasına göre. Karar üç gerekçe verir: satıcı sahip olmadığı hisseyi satar, hisse ödünç verilebilecek misli bir mal değildir ve hisseyi ödünç vermek için alınan her fazlalık ribadır. Fetva, ilgili hisselere değil uygulamanın kendisine yöneliktir.

Günlük yatırımcı olarak zekâtı nasıl veririm?

DİYK'in 9 Nisan 2025 tarihli fetvasının öngördüğü gibi tüm işlem portföyünü ticaret malı sayın: zekât tarihinizde pozisyonlarınızı ve nakdinizi değerleyin; toplam nisaba ulaşmış ve üzerinden bir kameri yıl geçmişse bu değerin yüzde 2.5'ini ödeyin. Değerlemenin ve temettü arındırmasının gösterilebilmesi için bir işlem kaydı tutun.

Kuveyt Türk Yatırım'da işlem yapmak helal mi?

Hesap buna göre kurgulanmıştır: Kuveyt Türk'ün sayfası, kanalları üzerinden yalnızca Katılım endeksine uygun hisselerin alınabildiğini, komisyonun BSMV hariç binde 2 olduğunu ve saklama ücreti bulunmadığını belirtir. Sayfa kredili işlemden ya da türevlerden söz etmez. İşleminizin helal olup olmadığı, bu araçlardan başka yerde de kaçınmanıza ve tutarlı bir takas kuralını izlemenize bağlıdır.