Vakıf Katılım'ın internet sitesinde, olağanüstü görünmemesi gereken bir tablo var: 12 ay vadeli taşıt finansmanında aylık yüzde 3.50, 24 ayda 3.45, 36 ve 48 ayda 3.40, 500 liralık bir tahsis ücreti ve hemen yanında yıllıklandırılmış maliyet: yüzde 68.73 ile 72.55 arası. Yani fiyat, herkese açık ve dürüst yıllık rakamıyla birlikte yayımlanmış. Bu, Türkiye'deki dokuz bireysel katılım bankası arasında kalıcı olarak yayımlanan tek finansman oran tablosu ve bu yalnızlık, sektör hakkındaki en açıklayıcı olgu. Bu yazı, bunun neden böyle olduğunu, size neye mal olduğunu ve bunu sona erdirebilecek olanın düzenleyiciler değil müşteriler olduğunu savunuyor.
Faizsiz seçenekleri karşılaştırmaya hazır mısınız?
Şeffaflığın mevcut durumu, tam olarak
Mevduat tarafında sektör kısmen ders çıkarmış: Ziraat Katılım ve Emlak Katılım eksiksiz tablolar yayımlıyor, Hayat Finans TL ve döviz tablolarını yayımlıyor, Kuveyt Türk kademelerini yayımlıyor. Finansman tarafında ise sessizlik neredeyse tam: Vakıf Katılım'ın taşıt tablosu tek başına duruyor, Albaraka Türk taramamız sırasında aylık yüzde 2.87'den başlayan, tarihli bir konut kampanya oranı gösteriyordu; geri kalan her şey, yani tüm konut murabahaları ve yedi bankanın altısındaki taşıt işlemlerinin çoğu, hesaplayıcılar ve şube görüşmeleri üzerinden, profile ve güne göre, herkese açık hiçbir kayıt olmadan fiyatlanıyor. Tam harita şeffaflık denetimimizde yer alıyor.
Hesaplayıcının ticari mantığı
Bankalar oranları utangaçlıktan gizlemiyor. Hesaplayıcı fiyat ayrımcılığına imkân verir: şube her profile katlanabileceği en yüksek kâr marjını söyleyebilir ve pazarlığı çıpalayan yayımlanmış bir alt sınır yoktur. Taahhütten kaçınmayı sağlar: açıklanan oranlar değişiklik kaydı tutulmadan her gün oynayabilir, oysa yayımlanmış bir tablodaki revizyon görünürdür. Ve yıllıklandırılmış rakamı gizler: yıllık yaklaşık yüzde 70 düzeyinde, Türkiye'deki taşıt kredisinin gerçek maliyeti, aylık yüzde 3.4 olarak çok daha iyi satılan bir rakamdır. Bunların hiçbiri katılım bankacılığına özgü değil, geleneksel Türk bankaları da aynı şekilde davranıyor, ama katılım bankaları daha yüksek bir standart iddia ediyor. Temel iddiası sözleşmelerinin faizden daha dürüst olması olan bir sektör, kendi mevduat sayfalarının gerisinde kalmamalı.
Opaklığın borçluya liraca maliyeti
Karşılaştırmanın öldüğü yerde fiyat farkları yaşar. Altı banka, herkese açık bir alt sınır olmadan profil bazında fiyat verdiğinde, aynı borçlular aynı murabaha yapıları için farklı marjlar öder ve fark tam olarak pazarlık gücü en düşük müşterilere, yani ilk kez borçlananlara, nakit gelirli hanelere ve büyük şehirler dışındaki alıcılara en ağır biçimde yansır. 48 aylık bir taşıt planında aylık yarım puanlık marj farkı onbinlerce lira eder; 120 aylık bir konut finansmanında çok daha fazlasına ulaşır. Bundan kurtulan borçlular, karşılaştırmayı sürece zorla dahil edenlerdir ve sektörün yayımlanmış tek tablosunun mümkün kıldığı şey tam olarak budur: Vakıf'ın sayfası bütün piyasanın istemeden oluşmuş fiyat tabanı gibi işliyor; her şubenin geçmesi ya da açıklaması gereken rakam. Tek bankanın aydınlığı, altı bankanın gölgesini kısmen disipline ediyor. Yedi tablo olduğunu düşünün.
Tek tablo gerçekte ne söylüyor?
Vakıf'ın tablosunun içeriği üzerinde durmaya değer, çünkü biçimi sektörün kopyalaması gereken şablon. Vadeye göre aylık kâr payı oranlarını veriyor: 12 ayda yüzde 3.50, 24 ayda 3.45, 36 ve 48 ayda 3.40; böylece borçlu uzun taahhütlerin biraz daha iyi fiyatlandığını bir bakışta görüyor. Tahsis ücretini, 500 lirayı, sözleşmenin içine gömülü bir yüzde olarak değil, sabit bir rakam olarak belirtiyor. Ve herhangi bir Türk kredi pazarlamasında en alışılmadık biçimde, yıllıklandırılmış maliyet aralığını, yüzde 68.73 ile 72.55 arasını yayımlıyor; bu rakam, bir hanenin finansmanı ücret artışları, enflasyon ve rakip her teklifle eşit koşullarda karşılaştırmasını sağlıyor. O tabloda hiçbir şey düzenleyici zorlaması ya da teknik incelik gerektirmedi. Gereken tek şey, müşterinin şube görüşmesi başlamadan önce rakamı görmeye hakkı olduğuna dair bir karardı.
Karşı argümanlar, ciddiye alınarak
Bankalar iki savunma sunuyor. Birincisi: murabaha marjları müşteri bazında riske göre fiyatlanır, dolayısıyla tek bir tablo yanıltıcıdır. Yarı doğru ve Vakıf'ın kendi biçimi bunu yanıtlıyor: referans durumu (100,000 liralık örnek, standart profil) yayımlayın ve buradan yazılı olarak ayarlayın. Mevduat tabloları kademelendirmeyi aynı şekilde çözüyor. İkincisi: oranlar yayımlanamayacak kadar hızlı değişiyor. Bu da yarı doğru: yayımlanmış tablolar tarihli anlık görüntülerdir, Vakıf'ınki de dahil, ve revizyon geçmişi olan tarihli bir görüntü, kara kutu bir hesaplayıcıdan yine de kategorik olarak daha fazla bilgidir. Bu savunmalar yayımlamanın neden emek gerektirdiğini açıklıyor; orta ölçekli bir bankanın bunu nasıl başardığını, altı büyük rakibin ise neden başaramadığını açıklamıyor.
Müşteriler değişimi nasıl zorlar?
Bölgenizdeki kurumları karşılaştırın
Faizsiz ürünleri yan yana karşılaştırın veya eşleştirme aracımız durumunuza en uygun seçenekleri önersin.
- Yayımlanmış tabloyu her finansman görüşmesine götürün ve bankadan buna karşı teklifini yazılı olarak isteyin. Şubeler rakiplerin yayımlanmış oranlarını her gün geçiyor; ama bunu kendiliğinden nadiren öneriyor.
- Her teklifte yıllıklandırılmış maliyeti talep edin. Yalnızca aylık oranları konuşmak isteyen bir banka, sizin aritmetiğinize karşı pazarlık yapıyordur.
- Şartların eşit olduğu yerde yayımlayanları işle ödüllendirin: şeffaflık ancak müşteri kazandırdığı gözle görüldüğünde rekabet stratejisine dönüşür. Vakıf'ın tablosu, TOM Bank'ın icazeti ve Ziraat'ın tabloları, sektörün iyiliği için ticari başarı hak ediyor.
- Herhangi bir şey imzalamadan önce her nihai teklifi yazılı alın; taşıt finansmanı rehberimiz ve konut finansmanı adım adım rehberimiz bunu sürecin içine yerleştiriyor.
Halal Money Index bunu zaten fiyatlıyor: oranın yayımlanmaması ve ücret verisinin olmaması bayrakları, banka banka ve kategori kategori gerçek not puanı kaybettiriyor; bu notlar, konut finansmanından taşıt finansmanına kadar yayımladığımız her karşılaştırmada yer alıyor. Sektörün mevduat tarafı şeffaflığın önce katlanılabilir, sonra kârlı, sonra da bir satış argümanı olduğunu kanıtladı. Finansman tarafı da aynı dersten bir rakibin tablosu uzaklıkta. O zamana kadar: sayfayı yazdırın, yanınızda götürün ve bankaya onu geçirtin.