Arındırma Nasıl Yapılır? Türkiye'de Temettü ve Faiz Arındırma Rehberi (2026)

Arındırma, yatırım gelirinizin İslam hukukunun caiz görmediği kaynaklardan gelen kısmını vermeniz, böylece elinizde kalanın temiz olması demektir. Türkiye'de yöntem, TKBB Danışma Kurulu'nun pay senedi ihracı ve alım satımına ilişkin standardını izler; Kuveyt Türk Portföy ve Albaraka Portföy de sitelerindeki arındırma hesaplayıcılarının dayanağı olarak bu standardı gösterir. Paranın kendisine ilişkin kural Diyanet'ten gelir: gerçek sahipleri adına, karşılık beklemeden ihtiyaç sahiplerine veya kamu yararına verilir, asla camiye verilmez. Bir BIST hissesinde, şirketin uygun olmayan gelir oranını temettünüze uygularsınız; geleneksel bir hesaba yatan faizde ise tutarın tamamını verirsiniz.

Arındırma neden var: filtre bir miktar uygun olmayan gelirin geçmesine izin verir

Türkiye'de helal hisse taraması, asıl faaliyeti caiz olan ancak yine de gelirinin küçük bir kısmını faizden veya başka uygun olmayan faaliyetlerden elde eden şirketleri kabul eder; bu pay ile şirketin faizli borcu ve nakdi TKBB standardındaki eşiklerin altında kalmalıdır. TKBB tarama standardı açıklamamız eşikleri anlatır, BIST hisselerini tarama rehberimiz ise bunların nasıl uygulanacağını gösterir. Sonuç olarak, taramadan geçmiş bir şirketin temettüsü küçük bir faiz geliri payı içerebilir; katılım yaklaşımı ise hissedarın hisseyi tutmasına izin verip bu küçük payı vermesini ister.

Portföy yöneticilerinin arındırma rakamlarını yayımlamasının nedeni budur. Albaraka Portföy'ün Arındırma Hesaplama sayfası, ilkeleri uyarınca payları tutulan şirketlerin caiz olmayan kazançlarının arındırılması gerektiğini, arındırma ilkelerini TKBB Danışma Kurulu'nun Pay Senedi İhracı ve Alım Satımı standardında belirlediğini ve sayfanın yatırımcıların hem tekil hisseler hem de Albaraka fonları için arındırma tutarlarını belirlemesine imkân verdiğini belirtir. Kuveyt Türk Portföy'ün Arındırma İşlemleri sayfası TKBB standardı konusunda aynı ifadeyi kullanır ve aynı aracı sunar. Helal hisseler sayfası ve yatırım sayfası daha geniş bağlamı sunar.

Birinci adım: şirketin uygun olmayan gelir payını bulun

İhtiyacınız olan oran, temettünüzün ilgili olduğu dönemde şirketin toplam gelirinin uygun olmayan kaynaklardan gelen kısmıdır. Birincil kaynak, şirketin KAP'taki (Kamuyu Aydınlatma Platformu) kendi finansal tablolarıdır: gelir tablosu faiz gelirini ve diğer finansal gelirleri hasılattan ayrı gösterir, dipnotlar ise diğer gelirleri kalem kalem açıklar. Oranı bulmak için dönemdeki uygun olmayan geliri toplam gelire bölersiniz. Çoğu bireysel yatırımcı bunu satır satır yapmayacaktır ve Türkiye'de yapması da gerekmez; çünkü portföy yöneticileri kendi evrenlerindeki şirketler için bu hesabı yapar ve sonucu hesaplayıcıları aracılığıyla sunar.

İki hesaplayıcı da aynı şekilde çalışır. Alım tarihinizi, satış tarihinizi (hâlâ elinizdeyse en güncel tarihi), fon kodunu veya hisse kodunu ve fon payı ya da hisse adedini bir seferde en fazla on satır olacak şekilde girer, toplam arındırma tutarı için Hesapla'ya basarsınız. Portföy yöneticileri her şirket için hesapladıkları oranı elde tutma sürenize göre orantılar; dolayısıyla çıktı zaten lira cinsinden bir tutardır. Kuveyt Türk Portföy, modülün bilgi amaçlı olduğunu ve farklılıklardan sorumluluk kabul etmediğini ekler; bu, kendi kayıtlarınızı tutmanız gerektiğinin hatırlatmasıdır. KT, Albaraka ve Ziraat Portföy karşılaştırmamız, Ziraat Portföy'ün sitesinde 22 Eylül 2026'da baktığımızda bir arındırma sayfası bulunmadığını not eder.

İkinci adım: oranı gerçekten eline geçen tutara uygulayın

Doğrudan hisse sahipliğinde oranı, o şirketten aldığınız brüt temettüyle çarparsınız. Aşağıdaki hesap, herhangi bir şirketin gerçek rakamlarını değil, örnek rakamları kullanır. Bir şirketin tablolarında yıllık toplam gelirin 1,000 milyon TL olduğunu, bunun 30 milyon TL'sinin nakit bakiyelerinden elde edilen faiz olduğunu varsayalım. Oran 30'un 1,000'e bölümüdür, yani yüzde 3. Bu şirketten 4,000 TL brüt temettü aldıysanız, arındırma tutarı 4,000 TL'nin yüzde 3'üdür, yani 120 TL. 3,880 TL sizde kalır, 120 TL'yi verirsiniz. Fon aracılığıyla tutuyorsanız, portföy yöneticisinin hesaplayıcısı fondaki her pay için aynı hesabı yapar ve size her fon ve elde tutma dönemi için tek bir rakam verir.

Yöntem açısından tartışmalı ve bilinmesi gereken iki nokta var. Bazı âlimler, uygun olmayan gelir size ancak dağıtıldığında ulaştığı görüşüyle yalnızca temettüyü arındırır; diğerleri, dağıtılmayan uygun olmayan kazançların hisse fiyatını yükselttiği görüşüyle satıştaki sermaye kazancının bir kısmını da arındırır. TKBB temelli hesaplayıcılar alış ve satış tarihlerinize ve pay adedinize göre çalışır; yani elde tutma döneminizde temettü ödenmiş olsun olmasın bir rakam üretecek şekilde tasarlanmıştır. Daha katı yaklaşımı istiyorsanız hesaplayıcı çıktısını kullanın; yalnızca temettü görüşünü izliyorsanız oranı sadece nakit temettülere uygulayın. Hangisi olursa olsun, hangi yöntemi kullandığınızı yazın ve ona bağlı kalın.

Üçüncü adım: geleneksel hesaba yatmış faiz

Faiz, temettüden farklıdır; çünkü hiçbir kısmı size ait değildir. Diyanet'in vadeli hesaplara ilişkin görüşü, Müslümanların parayı bilerek faizli hesaplara yatırmamaları gerektiğini, getirinin enflasyonun üstünde ya da altında olsun faiz ve haram olduğunu, buna rağmen böyle bir getiri elde edilmişse kişinin bunu kendisi veya bakmakla yükümlü olduğu kişiler için kullanamayacağını ve karşılık beklemeden ihtiyaç sahiplerine vermesi gerektiğini belirtir. Dolayısıyla oran, hesaba yatan faizin yüzde 100'üdür ve anaparaya dokunulmaz. Aynısı geleneksel bir aracı kurum nakit bakiyesindeki faiz, geleneksel bir fonun dağıtımındaki faiz kısmı ve birinin size ödediği gecikme faizi için de geçerlidir.

Diyanet'in meşru olmayan kaynaklardan elde edilen gelire ilişkin 11 Aralık 2024 tarihli görüşü, verilecek kişilerin sırasını belirtir. Hak sahipleri biliniyorsa para onlara, vefat etmişlerse mirasçılarına iade edilir. Kazanç bir kamu hakkının ihlalinden doğduysa kamuya iade edilir. Sahiplerine ulaşılamıyorsa para, gerçek sahipleri adına kamu yararına kullanılır veya fakirlere verilir. Görüş ayrıca kişinin bu yolla kazanmaktan vazgeçip tövbe etmesi gerektiğini ve bu tür gelirin cami ve mescitlere harcanmasının caiz olmadığını ekler. Paranızı geleneksel bankadan çıkarma rehberimiz, bu geliri doğuran hesabın nasıl kapatılacağını anlatır.

Arındırma parasını kimler alabilir ve neden zekât değildir

Arındırma parası, veren kişi karşılık aramadan yoksullara ve ihtiyaç sahiplerine veya kamu yararına gider; çünkü veren kişi kendi malını bağışlamıyor, hiçbir zaman kendisinin olmayan parayı elden çıkarıyor. Bu yüzden, sahip olduğunuz maldan ödenmesi gereken zekât sayılamaz ve karşılık umulan gönüllü bir yardım anlamında sadaka da değildir. İhtiyaç sahiplerine doğrudan ulaşan veya kamu yararını finanse eden alıcı ve kanalları seçin; Diyanet'in hariç tuttuğu cami inşaatı veya bakımı için ayırmaktan kaçının. Türkiye'de pratik kanallar büyük yardım vakıflarıdır: Türkiye Diyanet Vakfı ve İHH İnsani Yardım Vakfı yoksullara yönelik programlar yürütür ve her ikisi de belirli amaca tahsisli bağış kabul eder; paranın herhangi bir dinî yapı için değil ihtiyaç sahipleri için olduğunu bildirin ve kişisel fayda beklentisiyle vergi makbuzu talep etmeyin.

Arındırmayı hem kayıtlarınızda hem de vermenizde zekâtınızdan ayrı tutun. Hisse ve fonlar üzerindeki zekât, zekât tarihinizdeki temiz varlıklarınız üzerinden hesaplanır; hisse, fon ve BES zekâtı yöntemimiz bunu anlatır. Arındırma ise yıl içinde elde ettiğiniz gelir üzerinden hesaplanır ve kendinize ait saydığınız temettü gelirini azaltır; bu yüzden önce arındırmayı, sonra kalan üzerinden zekâtı hesaplayın. Birini diğerinden mahsup etmeyin ve arındırma parasını zekât ödemek için kullanmayın.

Yıllık kontrol listesi ve kayıt şablonu

• Ocak: aracı kurumunuzdan ve her portföy yöneticisinden yıl boyunca aldığınız temettü ekstrelerini, yıl içinde hâlâ elinizde olan geleneksel hesaplardan da faiz satırlarını alın.
• Şubat–Mart: şirketler yıl sonu finansallarını KAP'ta yayımladıkça, doğrudan sahip olduğunuz her hisse için uygun olmayan gelir oranını hesaplayın veya bulun; fonlar için portföy yöneticisinin arındırma hesaplayıcısını tam alış ve satış tarihlerinizle ve pay adetlerinizle çalıştırın.
• Nisan: arındırma tutarını lira olarak toplayın, yalnızca temettü mü yoksa temettü artı kazanç yöntemi mi kullanacağınıza karar verin ve seçiminizi kaydedin.
• Toplamı çıkardıktan sonraki ay içinde: tutarı seçtiğiniz yardım vakfına ihtiyaç sahiplerine tahsisli olarak aktarın ve makbuzu, karşılık beklenen bir bağışın değil, elden çıkarmanın kanıtı olarak saklayın.
• Zekât tarihi: zekâtı, arındırma sonrasındaki temiz varlıklarınız üzerinden, vergi yılı yerine kendi hâlini (yıl dönümünüzü) esas alarak hesaplayın.
• Sürekli: bir yatırımı sattığınızda, tarihleri bir yıl sonra yeniden kurmak zorunda kalmamak için o pozisyon için hesaplayıcıyı o gün çalıştırın.

Her yatırım için tek satırlık bir kayıt yeterlidir: hisse veya fon kodu, alım tarihi, satış ya da yıl sonu tarihi, pay adedi, alınan brüt temettü veya dağıtım, oran veya hesaplayıcı çıktısı, arındırma tutarı, verildiği tarih, alıcı. Oranı destekleyen KAP tablosunu veya hesaplayıcı ekran görüntüsünü saklayın. Bir portföy yöneticisi oranı sonradan değiştirirse (bağımsız denetimden geçmiş hesaplar ön hesapların yerini aldığında bazen olur), daha önce yaptığınız bir ödemeyi yeniden açmak yerine bir sonraki yılı düzeltin.

Görüşümüz: yılda bir kez, hesaplayıcılarla yapın ve sessizce verin

Kuveyt Türk Portföy veya Albaraka Portföy katılım fonlarınız varsa, işin tamamı portföy yöneticisinin hesaplayıcısıyla bir oturum ve tek bir banka havalesidir; yıl sonu hesapları geldikten sonra her bahar yapın ve yöneticinin rakamını varsayılan olarak kabul edin. BIST hisselerini doğrudan tutuyorsanız, kodlarınızın göründüğü yerde aynı hesaplayıcıları kullanın, görünmeyenler için KAP'a gidin; Kuveyt Türk Yatırım profilimiz bu aracı kurumun sizin için taramayı nasıl yaptığını açıklar. Ziraat Portföy katılım fonlarınız varsa, baktığımızda hiçbir kamuya açık sayfada yer almadığı için yöneticiden fonun arındırma rakamını yazılı olarak isteyin.

Faiz ödeyen geleneksel bir hesabınız hâlâ varsa, Diyanet'in kuralı gereği faizin her lirasını verin, hesabı kapatın veya boşaltın ve bu işlemin hesabı bir yıl daha açık tutmanın gerekçesi olmasına izin vermeyin. Arındırma, tutmamanız gereken şeyi tutma ruhsatı değildir; filtrenin dışarıda tutamadığı gelirin temizliğidir. Yıllık yapılıp kaydedildiğinde bir saatinizi alır. Bilgiler 22 Eylül 2026 tarihinde kuveytturkportfoy.com.tr, albarakaportfoy.com.tr, ziraatportfoy.com.tr, tkbb.org.tr ve kurul.diyanet.gov.tr üzerinden doğrulanmıştır.

Sıkça sorulan sorular

Arındırma nasıl yapılır?

Şirket gelirinin uygun olmayan kaynaklardan gelen payını bulun, aldığınız brüt temettüyle çarpın ve çıkan tutarı karşılık beklemeden ihtiyaç sahiplerine veya kamu yararına verin. Katılım fonları için Kuveyt Türk Portföy ve Albaraka Portföy, TKBB standardına dayalı hesaplayıcılar yayımlar: alış ve satış tarihlerinizi, fon kodunu veya hisse kodunu ve pay adedinizi girin; araç lira tutarını verir.

Banka hesabıma yatmış faizi ne yapmalıyım?

Tamamını verin. Diyanet'in vadeli hesaplara ilişkin görüşü, alınan faizin kendiniz veya bakmakla yükümlü olduğunuz kişiler için kullanılamayacağını ve karşılık beklenmeden ihtiyaç sahiplerine verilmesi gerektiğini belirtir; Aralık 2024 tarihli görüşü ise meşru olmayan gelirin gerçek sahipleri adına kamu yararına kullanılabileceğini veya fakirlere verilebileceğini, ancak camilere harcanamayacağını ekler. Anaparayı tutun, faizden kurtulun ve hesabı kapatın.

Arındırma parası zekât mıdır, sadaka mıdır?

İkisi de değildir. Zekât sahip olduğunuz maldan ödenir, sadaka karşılık umulan gönüllü bir bağıştır; arındırma ise hiçbir zaman sizin olmayan paranın karşılık aranmadan elden çıkarılmasıdır. Ayrı kaydedin, zekâtınızdan düşmeyin ve zekâtı arındırma ayrıldıktan sonraki varlıklarınız üzerinden hesaplayın.

KT Portföy ve Albaraka Portföy arındırma rakamlarını nerede yayımlıyor?

Özel hesaplayıcı sayfalarında. Albaraka Portföy'ün Arındırma Hesaplama Tablosu ve Kuveyt Türk Portföy'ün Arındırma İşlemleri sayfası, ilkelerin TKBB Danışma Kurulu'nun pay senedi ihracı ve alım satımı standardıyla belirlendiğini belirtir ve ikisi de tarih ve pay adedine göre en fazla on pozisyon girip toplam elde etmenizi sağlar. Ziraat Portföy'ün sitesinde 22 Eylül 2026'da eşdeğer bir sayfa bulunmuyordu; bu yüzden doğrudan yöneticiye sorun.

Temettünün yanı sıra sermaye kazancını da arındırmam gerekir mi?

Âlimler farklı görüştedir. Bir görüş yalnızca temettüyü arındırır; çünkü uygun olmayan gelir size ancak dağıtıldığında ulaşır. Diğeri, dağıtılmayan uygun olmayan kazançlar hisse fiyatını yükselttiği için satıştaki kazancın bir kısmını da arındırır. Türk portföy yöneticilerinin hesaplayıcıları alış ve satış tarihlerinize ve paylarınıza göre çalıştığı için her iki durumda da bir rakam üretir. Bir yöntem seçin, kaydedin ve tutarlı uygulayın.

Arındırma parasını camiye verebilir miyim?

Hayır. Diyanet'in meşru olmayan kaynaklardan elde edilen gelire ilişkin 11 Aralık 2024 tarihli görüşü, bu tür gelirin cami ve mescitlere harcanmasının caiz olmadığını belirtir. Parayı gerçek sahipleri adına yoksullara ve ihtiyaç sahiplerine veya kamu yararına yönlendirin; örneğin Türkiye Diyanet Vakfı veya İHH'nin yardım programları aracılığıyla, ve verirken bunun herhangi bir dinî yapı için olmadığını belirtin.